ცენტრისკენული აჩქარება

გამოვთვალოთ აჩქარების სიდიდე წრეწირზე წერტილის თანაბარი მოძრაობის დროს და ვიპოვნოთ მისი მიმართულება.

ვთქვათ დროის რაღაც შუალედში სხეული გადაადგილდა А წერტილიდან Аწერტილში მოდულით მუდმივი სიჩქარით. გამოვსახოთ ამ წერტილებში სიჩქარის ვექტორები და ვიპოვნოთ სიჩქარის ცვლილების ვექტორი

განვიხილოთ АА1О და А1СВ სამკუთხედები. ეს სამკუთხედები ტოლფერდებია და წვეროს კუთხეები ურთიერთტოლია რადგან АО┴СВ და А1ОА1С (კუთხეები ურთიერთპერპენდიკულარული გვერდებით). შესაბამისად, ეს კუთხეები არიან მსგავსნი.

სამკუთხედების მსგავსებიდან გამომდინარეობს შემდეგი პროპორცია:  ანუ, გადავალთ რა ფიზიკურ აღნიშვნებზე, მივიღებთ .

ტოლობის მარჯვენა და მარცხენა მხარეები გავყოთ იმდ დროის შუალედზე, რომელშიც მოხდა გადაადგილება და გავითვალისწინოთ, რომ  და . მაშინ: .

მაგალითები:

- დედამიწა საკუთარი ბრუნვის ღერძის ირგვლივ ბრუნვის დროს аცკ=0,03 მ/წმ2,

- დედამიწა მზის ირგვლივ ბრუნვის დროს аცკ=0,006 მ/წმ2,

- მზის სისტემა გალაქტიკის ცენტრის ირგვლივ ბრუნვის დროს аცკ=3.10-10 მ/წმ2.

 

ახლა განვსაზღვროთ აჩქარების მიმართულება. რადგან აჩაქრების განსაზღვრისთვის უნდა ავიღოთ ზღვარი, როცა Δt→0, ამიტომ ნახატიდან ჩანს, კუთხე φ წავა შემცირებისკენ (→0), ხოლო b→900.

ეს ნიშნავს, რომ А1В წრფე (ვექტორი ) მიისწრაფის დაემთხვეს АО -ს. მაგრამ აჩქარების ვექტორი თანამიმართულია სიჩქარის ცვლილების ვექტორთან.

შესაბამისად, წრეწირზე თანაბარი მოძრაობისას აჩქარების ვექტორი მიმართული წრეწირის ცენტრისკენ (ბრუნვის ცენტრისკენ). ამიტომ აჩქარებას ეწოდება ცენტრისკენული აჩქარება.

ცენტრისკენული აჩქარება ცვლის სიჩქარის მხოლოდ მიმართულებას და არა სიდიდეს. ცენტრისკენული აჩქარების ვექტორი სიჩქარის ვექტორის პერპენდიკულარულია.

კუთხური და წირით სიჩქარეებს შორის კავშირის გამოყენებით მივიღებთ: .

თანაბრადცვლადი მოძრაობა წრეწირზე

ამ მოძრაობისთვის ყველა განტოლება მიიღება წრფივი თანაბრადცვლადი მოძრაობის ანალოგიით.

წრფივი თანაბრადცვლადი მოძრაობა.

წრეწირზე თანაბრადცლადი მოძრაობა.

угловое ускорение (рад/с2) - კუთხური აჩქარება (რად/წმ2)